Εύη Ανδριώτη:«Ευγνώμων»: Ένα βιβλίο–άσκηση καρδιάς για μικρούς και μεγάλους

Η συγγραφέας του «Ευγνώμων» , Εύη Ανδριώτη μάς καλεί σε μια τρυφερή διαδρομή αναζήτησης της χαράς μέσα στις μικρές, καθημερινές στιγμές. Με λόγο απλό και αληθινό, η Εύη Ανδριώτη μιλά για την ευγνωμοσύνη ως στάση ζωής, για την αξία της ενσυναίσθησης και για τη δύναμη που έχει το παιδί –και ο ενήλικας– όταν μάθει να αγαπά τον εαυτό του όπως είναι. Μέσα από προσωπικά βιώματα, αλλά και τη σοφία που κρύβεται στην καθαρότητα της παιδικής ματιάς, το βιβλίο γίνεται ένας καθρέφτης ψυχής· μια υπενθύμιση πως το «ευχαριστώ» μπορεί να γεμίσει ακόμη και τις πιο βροχερές μας μέρες με φως.

Επιμέλεια συνέντευξης : Βασιλική Ευαγγέλου-Παπαθανασίου

Ποια ήταν η αφορμή ή το προσωπικό βίωμα που σας οδήγησε να γράψετε το βιβλίο «Ευγνώμων»;
Η αφορμή ήταν ένα προσωπικό ταξίδι εσωτερικής αναζήτησης και ανάγκης να μοιραστώ μια αλήθεια απλή, αλλά θεμελιώδη: ότι η ευγνωμοσύνη είναι στιγμές χαράς, αποδοχής και πληρότητας ακόμη και στις δύσκολες στιγμές μας. Ήταν πολλές στιγμές που παρατηρούσα τα παιδιά μου, τις αλήθειες τους, την καθημερινότητά τους.. και την ευτυχία τους μέσα από τα πιο απλά, αλλά αληθινά πράγματα.. Μέσα λοιπόν από εμπειρίες ως μητέρα, εκπαιδευτικός και ως άνθρωπος που αναρωτήθηκε πολλές φορές για την αξία των μικρών στιγμών, ένιωσα την ανάγκη να δώσω φωνή σε αυτή τη σκέψη με έναν τρυφερό τρόπο. Έτσι γεννήθηκε το «Ευγνώμων». Θυμάμαι χαρακτηριστικά να κάθομαι στην αυλή μου, άνοιξη, και να παρατηρώ το φως του ήλιου που έμπαινε ανάμεσα από τις φυλλωσιές του δέντρου.. και αμέσως ένιωσα μια αγαλλίαση.. μια πληρότητα και ευγνωμοσύνη. Τι άλλο ήθελα? Ακόμη και μέσα από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όλοι οι άνθρωποι στις μέρες μας, οι άνθρωποι μου ήταν υγιείς.. ήταν χαρούμενοι…και το σημαντικότερο, ένιωθαν ασφαλείς..

Τι σημαίνει για εσάς προσωπικά η λέξη «ευγνωμοσύνη»;

1. Η ευγνωμοσύνη είναι μια σιωπηλή δύναμη. Είναι μια παύση για να κοιτάξεις γύρω σου και να πεις: «Ευχαριστώ για όσα είμαι και έχω..». Είναι η δυνατότητα να βρίσκεις νόημα ακόμη και στα πιο μικρά, καθημερινά δώρα της ζωής. Είναι μια εσωτερική στάση, μια ματιά προς τον κόσμο που σε γειώνει και σε γεμίζει. Είναι το «ευχαριστώ» για ό,τι είναι – κι όχι μόνο για ό,τι είναι τέλειο. Είναι ένα είδος αγάπης, που δεν χρειάζεται πολλά για να ανθίσει. Ακόμη και τις βροχερές μας ημέρες…

Πώς μπορεί ένα παιδί –ή και ένας ενήλικας– να μάθει να αγαπά και να αποδέχεται τον εαυτό του μέσα από την ιστορία σας;
Το «Ευγνώμων» δεν έχει κλασική πλοκή ούτε έναν μόνο ήρωα. Οι ήρωες είναι πολλοί, και καθένας τους αντιπροσωπεύει μια πτυχή της ανθρώπινης ψυχής. Μπορεί να είναι ένα παιδί, ένας ενήλικας, μια σκέψη ή ένα συναίσθημα. Η δύναμη του βιβλίου βρίσκεται στις απλές, αυθεντικές φράσεις που λειτουργούν ως καθρέφτες. Ο αναγνώστης αναγνωρίζει τον εαυτό του μέσα σε αυτές και σταδιακά συνδέεται με την αξία του. Το βιβλίο δίνει χώρο στο παιδί να νιώσει, να αμφισβητήσει και τελικά να αναγνωρίσει την αξία που υπάρχει μέσα του όπως είναι – όχι όπως «θα έπρεπε» να είναι.

Τι ρόλο παίζει η ενσυναίσθηση στην καθημερινότητα των παιδιών και πώς μπορεί ένα βιβλίο να την καλλιεργήσει;
Η ενσυναίσθηση καλλιεργείται με λέξεις, παραδείγματα και τρυφερότητα. Όταν ένα βιβλίο μιλάει απλά, με ειλικρίνεια και συναίσθημα, προσφέρει στον αναγνώστη χώρο να δει και να κατανοήσει όχι μόνο τον εαυτό του, αλλά και τους άλλους. Το «Ευγνώμων» είναι ένα τέτοιο βιβλίο – μια γέφυρα συναισθηματικής σύνδεσης. Η ενσυναίσθηση είναι η βάση για να χτίσουμε ανθρώπινες σχέσεις με ουσία και σεβασμό. Ένα βιβλίο, μέσα από εικόνες, λέξεις και συναισθήματα, δίνει στα παιδιά την ευκαιρία να μπουν στη θέση του άλλου – να νιώσουν, να καταλάβουν και να συνδεθούν. Είναι μια άσκηση καρδιάς.

Πιστεύετε ότι στην εποχή μας δυσκολευόμαστε να σταθούμε στις στιγμές που πραγματικά μας γεμίζουν; Πώς μας βοηθά η ευγνωμοσύνη να το κάνουμε;
Ακριβώς επειδή η εποχή μας μας ωθεί σε μια ταχύτητα και σε ρυθμούς που δεν αφήνουν χώρο στη σιωπή και στην παρατήρηση, η ευγνωμοσύνη λειτουργεί ως αντίβαρο. Είναι η τέχνη να σταματάς και να βλέπεις τι έχει ήδη νόημα. Μας φρενάρει γλυκά και μας προσκαλεί να δούμε τι υπάρχει ήδη στη ζωή μας και στον ίδιο μας τον εαυτό που αξίζει – όχι μόνο να το ζήσουμε, αλλά και να το τιμήσουμε. Το βιβλίο προτείνει έναν πιο ήσυχο, αλλά ουσιαστικό τρόπο να υπάρχουμε: μέσα από την αναγνώριση του τώρα.

Τι θα λέγατε σε ένα παιδί που δυσκολεύεται να νιώσει «αρκετό» ή να αποδεχτεί τις αδυναμίες του;
Θα του έλεγα ότι δεν χρειάζεται να αλλάξει για να αξίζει. Ότι είναι μοναδικό, όπως ακριβώς είναι. Οι αδυναμίες μας δεν είναι εμπόδια – είναι τμήμα της διαδρομής μας και έχουν την ίδια αξία με τα δυνατά μας σημεία. Η αξία του είναι δεδομένη – δεν συγκρίνεται και σίγουρα δεν μειώνεται από τις αδυναμίες του. Γράφω χαρακτηριστικά μέσα στο βιβλίο μου «νιώθω ευγνώμων για την ζήλεια μου μα και για την αποδοχή μου»…Πόσοι άνθρωποι μεγαλώσαμε με αυτήν την ενοχή? «Νιώθω ευγνώμων για τον εαυτό μου που τον αγαπώ όπως ακριβώς είναι, μα και για τον εαυτό μου που μερικές φορές θέλω να τον αλλάξω»…πόσο σπουδαία αναγνώριση κατάστασης είναι αυτή..? Το να είμαστε “αρκετοί” δεν σημαίνει να είμαστε τέλειοι. Σημαίνει να είμαστε αληθινοί. Να αποδεχτούμε όλα μας τα συναισθήματα χωρίς φόβο..

Πόσο σημαντικό είναι να μεγαλώνουν τα παιδιά με την πεποίθηση ότι η αξία τους δεν εξαρτάται από την επίδοση ή την τελειότητα;

Είναι καθοριστικό. Είναι θεμελιώδες. Αν το παιδί μάθει από μικρό ότι η αξία του δεν είναι κάτι που πρέπει να αποδεικνύει συνεχώς, θα γίνει ένας ενήλικας με αυτοπεποίθηση και εσωτερική ηρεμία. Όταν ένα παιδί πιστεύει ότι η αξία του εξαρτάται από τη βαθμολογία, την επιτυχία ή το να μην κάνει λάθη, μεγαλώνει με άγχος και φόβο. Θα ήθελα τα παιδιά –μέσα από το βιβλίο μου και πέρα από αυτό– να νιώθουν ότι αξίζουν επειδή είναι, όχι επειδή αποδεικνύουν. Το «Ευγνώμων» θα ήθελα να βοηθήσει σε αυτόν τον επαναπροσδιορισμό.

Ποιο είναι το πιο συχνό ή συγκινητικό σχόλιο που έχετε ακούσει από μικρούς ή μεγάλους αναγνώστες;

Έχω κρατήσει στην καρδιά μου σχόλια ανθρώπων που μου είπαν: «Ήταν σαν να μου μιλούσε κατευθείαν στην καρδιά», «Το διαβάζω όταν είμαι λυπημένος και νιώθω καλύτερα». Άλλα σχόλια ήταν πως το βιβλίο του θύμισε πράγματα που είχε ξεχάσει να νιώθει. Αυτές οι στιγμές είναι το δώρο μου πίσω. Αυτές οι αντιδράσεις είναι το πιο αληθινό νόημα του βιβλίου.

Γράφετε με βαθιά συναισθηματική ματιά. Πώς ισορροπείτε ανάμεσα στο τρυφερό συναίσθημα και τη σαφήνεια που χρειάζεται ένα παιδικό κείμενο;

Η πρόκληση είναι να πεις κάτι βαθύ με απλά λόγια. Και νομίζω πως τα παιδιά είναι οι καλύτεροι δάσκαλοι σε αυτό. Όταν γράφω, έχω πάντα στον νου μου την καθαρότητα της παιδικής ματιάς: να νιώσεις κάτι μεγάλο, χωρίς να χρειάζονται πολλά. Η απλότητα είναι δύναμη. Δεν χρειάζονται περίτεχνες αφηγήσεις για να πεις κάτι αληθινό. Οι λέξεις στο «Ευγνώμων» είναι επιλεγμένες μία προς μία, ώστε να μιλούν κατευθείαν στο συναίσθημα και να αφήνουν χώρο για ερμηνεία.

Ποιο είναι το πιο δύσκολο και ποιο το πιο μαγικό κομμάτι της συγγραφής για εσάς;
Το δύσκολο είναι να αποτυπώσεις κάτι βαθύ με τρόπο απλό. Κάτι που το βιώνεις, το θεωρείς δεδομένο και δεν ξέρεις πώς να το εξηγήσεις, πώς να το αποτυπώσεις γραπτώς.. Το πιο δύσκολο είναι η ειλικρίνεια – να γράψεις χωρίς να κρύβεσαι, χωρίς να λειαίνεις την αλήθεια σου. Το πιο μαγικό είναι η στιγμή που όταν μια πρόταση, ένα συναίσθημα, νιώθεις πως δεν στο ψιθύρισε το μυαλό, αλλά η ψυχή σου.

Ποιες στιγμές γεμίζουν εσάς προσωπικά και σας κάνουν να λέτε «είμαι ευγνώμων»;
Όταν κοιτώ την οικογένειά μου… Όταν βρίσκω τη σιωπή μέσα στη φασαρία. Όταν τα παιδιά μου με αγκαλιάζουν χωρίς λόγο. Όταν περπατάω στη φύση και νιώθω μέρος της. Όταν κάποιος μου εμπιστεύεται την ψυχή του. Όταν γνωρίζω «όμορφους» συναισθηματικά ανθρώπους με αγάπη και καλοσύνη…και νιώθω τυχερή που έχω γνωρίσει πολλούς τέτοιους ανθρώπους… Όταν θυμάμαι να λέω «ευχαριστώ» για το παρόν, χωρίς να περιμένω να γίνει τέλειο για να το αποδεχτώ. Αυτές οι στιγμές είναι μικρές, αλλά φέρουν βάθος.

Αν μπορούσατε να αφήσετε ένα μήνυμα στην καρδιά κάθε παιδιού και κάθε μεγάλου που θα διαβάσει το βιβλίο σας, ποιο θα ήταν;
Είσαι ήδη αυτό που χρειάζεται να είσαι. Μη βιαστείς να γίνεις κάτι άλλο. Κοίτα μέσα σου, άκου την καρδιά σου και πες της ένα «ευχαριστώ» – γιατί εκεί κατοικεί ό,τι έχει πραγματικά σημασία. Νιώσε ευγνώμων ακόμη και τις βροχερές ημέρες…